Spreekbeurt of werkstuk

De volgende informatie is bedoeld als hulp bij het maken van een spreekbeurt of werkstuk.

Inleiding

Als consument kom je honderden keurmerken, kwaliteitsstempels, erkenningsregelingen etc. tegen. Wat stelt het allemaal voor, en welke waarde kun je eraan hechten? Lees ook de veel gestelde vragen over keurmerken.

Doel van de spreekbeurt, het werkstuk

Inzicht geven in de wereld van keurmerken, zodanig dat je daar als consument je voordeel mee kunt doen.

Begrenzing van het onderwerp 

Het gaat over keurmerken voor producten en diensten voor consumenten, met uitzondering van levensmiddelen.

Wat is een keurmerk?

Een keurmerk is een compact, visueel kwaliteitsoordeel over een product of dienst, afkomstig van een betrouwbare bron. Je ziet (visueel) dus in een oogopslag (compact) dat het product / de dienst in orde is bevonden (kwaliteitsoordeel) door een onafhankelijke, deskundige instantie (betrouwbare bron). De woorden keurmerk en certificaat worden vaak door elkaar gebruikt. Van oorsprong is echter het certificaat het papier waarop de keurmerkverlenende instantie verklaart dat een product of dienst aan zijn eisen voldoet. Dit certificaat geeft het recht om het keurmerk te voeren op of bij het product of de dienst. Het proces van keurmerkverlening wordt ook wel certificatie genoemd.

Voor certificatie van dienstverleners, zoals reisbureaus, garages, en verhuizers, wordt vaak het woord erkenningsregeling gebruikt. De term keurmerk is hiervoor net zo goed bruikbaar, zeker als de erkende bedrijven een keurmerklogo mogen voeren.

Wat is het nut van keurmerken?

Een keurmerk heeft nut voor zowel de consument (afnemer) als de leverancier van het product / de dienst.

Een keurmerk helpt de consument bij het beslissen over een aankoop. Dit is vooral nuttig als de consument onzeker is, en een eventuele miskoop tot behoorlijke schade kan leiden, bijvoorbeeld bij dure of onbekende producten en diensten (wasmachines, buitenlandse reizen, medische hulpmiddelen e.d.). Keurmerken zijn ook inzetbaar voor goede doelen, zoals producten die beter zijn voor het milieu, of die diervriendelijk zijn geproduceerd. Gerenommeerde merken, zoals ANWB, Apple en Albert Heijn, kunnen hetzelfde effect hebben als een keurmerk: consumenten hebben er zoveel vertrouwen in dat ze een onafhankelijk keurmerk niet meer nodig hebben. Deze merken zullen dan ook niet zo gauw een keurmerk aanvragen.

De leverancier onderscheidt zich met een keurmerk van zijn concurrenten, en kan zo proberen meer klanten aan te trekken. Uit de beoordeling die aan keurmerkverlening vooraf gaat, leert de leverancier bovendien of zijn product / dienst aan algemeen aanvaarde eisen voldoet, en op welke punten nog verbetering nodig is. Een leverancier die een keurmerk heeft dat goed bekend is bij het publiek, hoeft minder reclame te maken om zijn klanten te overtuigen, want dat doet het keurmerk al.

Welke keurmerken zijn er zoal?

Keurmerken zijn op verschillende manieren in te delen: 
a) soort: totaalkeurmerk of deelkeurmerk 
b) beheer: opstellen eisen, uitvoeren keuringen, e.d. 
c) toegekend aan: product / dienst of bedrijf 
De  bevat de meeste Nederlandse keurmerken en erkenningsregelingen voor niet-levensmiddelen.

Totaal- of deelkeurmerk 

Een totaalkeurmerk stelt eisen aan alle eigenschappen die voor de consument van belang zijn. Voorbeelden zijn Goedgekeurd Keurmerkinstituut en het GQ-keurmerk voor producten voor ouderen en gehandicapten. Een deelkeurmerk stelt alleen eisen aan een of enkele eigenschappen. Voorbeelden zijn het Milieukeurmerk en Kema Keur.

Beheersvorm 

Goede keurmerken worden beheerd door een organisatie die onafhankelijk is van de leveranciers (aanvragers van het keurmerk), de afnemers (consumenten) inspraak geeft bij het opstellen van de keuringseisen, en de keuringen laat uitvoeren door onafhankelijke en deskundige onderzoekinstellingen en inspecteurs/keurmeesters. Ook moeten de producten/diensten met keurmerk regelmatig worden gecontroleerd, en er moet een goede klachten- en geschillenregeling zijn. Als aan al deze eisen is voldaan, kan het keurmerk worden erkend door de Raad voor Accreditatie (www.rva.nl). Dit is een vrijwillig keurmerk voor keurmerkverlenende organisaties. De meeste keurmerken hebben echter geen RvA-erkenning, velen omdat ze niet aan de RvA-eisen voldoen, anderen omdat ze er geen moeite voor willen doen of zich de kosten willen besparen.

Toegekend aan: product/dienst of bedrijf

Keurmerken worden niet alleen toegekend aan producten en diensten voor consumenten, maar ook wel aan de interne organisatie van een bedrijf. Bij dit laatste gaat het meestal om ISO 9001, of een daarvan afgeleid certificaat. Lees verder bij Wat zegt ISO 9001 over kwaliteit?.

Enkele keurmerken nader belicht 

Kies enkele keurmerken uit de catalogus, en volg de bijbehorende links om een aantal voorbeelden uit te diepen. Ga bijvoorbeeld na hoe het staat met de onderwerpen a), b) en c) in de vorige paragraaf. Bij een spreekbeurt is het aan te raden dit onderdeel eerder te presenteren, opdat de toehoorders niet te lang achtereen met theorie worden bestookt.

Keurmerken in verleden en toekomst 

Keurmerken bestaan al heel lang (zie de geschiedenis van keurmerken), en ze kunnen ook in de toekomst een nuttige rol blijven vervullen, o.a. op internet. In de catalogus van keurmerken is een apart hoofdstuk gewijd aan keurmerken op internet. Een toelichting hierop is te lezen in The role of quality marks in E-commerce. Met de eenwording van Europa ontstaan er -naast nationale- ook Europese keurmerken. Lees hierover meer bij Wanneer komt er één Europees consumentenkeurmerk?